Żyjemy w epoce przebodźcowania. Nasz mózg każdego dnia bombardowany jest tysiącami informacji, powiadomień i stresogennych bodźców. Ewolucyjnie nie jesteśmy przystosowani do funkcjonowania w ciągłym stanie alarmu. Przewlekle podwyższony poziom kortyzolu (hormonu stresu) destrukcyjnie wpływa na cały organizm: upośledza pamięć, niszczy jakość snu, osłabia odporność i prowadzi do stanów lękowych oraz depresyjnych. W poszukiwaniu ratunku coraz częściej rezygnujemy z syntetycznych leków uspokajających, które otumaniają i uzależniają, na rzecz darów natury. Na szczególną uwagę zasługują adaptogeny co to są naturalnymi substancjami pomagającymi ciału dostosować się do trudnych warunków środowiskowych.
Czym są adaptogeny i czym różnią się od klasycznych leków?
Aby roślina mogła zostać oficjalnie uznana za adaptogen, musi spełniać trzy rygorystyczne kryteria sformułowane przez naukowców: być całkowicie nietoksyczna dla organizmu, wykazywać niespecyficzne działanie (czyli podnosić odporność na różne rodzaje stresu: fizyczny, psychiczny i biologiczny) oraz działać normalizująco, czyli przywracać stan homeostazy niezależnie od tego, w którą stronę wahadło zostało wychylone. W przeciwieństwie do klasycznych ziół uspokajających (jak np. waleriana), adaptogeny nie otępiają i nie wyłączają jasności myślenia – one modulują odpowiedź osi HPA (podwzgórze-przysadka-nadnercza), dając nam siłę do stawienia czoła codziennym wyzwaniom.
Przegląd najważniejszych ziół dla zabieganych i zmęczonych
Wybór odpowiedniego wsparcia zależy od tego, w jaki sposób Twój organizm reaguje na stres. Czy czujesz się wiecznie spięty i nie możesz spać, czy może brakuje Ci jasności myślenia i dopadła Cię tzw. mgła mózgowa?
Ashwagandha – mocne wyciszenie, redukcja kortyzolu i głęboki sen
Ashwagandha na stres (witania ospała) to niekwestionowana królowa medycyny ajurwedyjskiej. Jej główne substancje aktywne – witanolidy – wykazują silne działanie wyciszające układ nerwowy poprzez powinowactwo do receptorów GABA. Ashwagandha drastycznie obniża poziom kortyzolu we krwi, łagodzi lęki, ułatwia wieczorne wyciszenie i znacząco pogłębia fazę snu REM, regenerując zmęczone nadnercza.
Różeniec górski – sposób na mgłę mózgową i zmęczenie psychiczne
Jeśli Twój stres objawia się wyczerpaniem, brakiem motywacji do działania i problemami z pamięcią, Twoim wyborem powinien być różeniec górski właściwości (Rhodiola rosea). Substancje czynne różeńca – rozawiny i salidrozydy – stymulują produkcję dopaminy i serotoniny. Różeniec działa delikatnie pobudzająco, zwiększa odporność na wysiłek intelektualny, likwiduje zmęczenie psychiczne i poprawia koncentrację w ciągu intensywnego dnia pracy.
Poczciwa melisa – doraźna pomoc w nagłych nerwach
Na tle potężnych adaptogenów tradycyjna melisa lekarska jawi się jako klasyczne, doraźne rozwiązanie. Nie posiada ona właściwości adaptogennych (nie moduluje osi stresu długofalowo), ale dzięki olejkom eterycznym doskonale sprawdza się w stanach nagłego niepokoju, ułatwiając rozluźnienie mięśni gładkich przewodu pokarmowego i wyciszając kołatanie serca wywołane stresem.
Jak bezpiecznie suplementować adaptogeny?
Adaptogeny z definicji są roślinami bezpiecznymi, jednak ich potężne działanie biologiczne wymaga rozwagi. Ashwagandha u większości osób jest znakomicie tolerowana, jednak u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi (np. Hashimoto, toczeń) może teoretycznie stymulować układ odpornościowy i zaostrzać objawy – w takich przypadkach należy zachować szczególną ostrożność. Kategorycznie nie wolno łączyć adaptogenów z lekami psychotropowymi, antydepresantami (zwłaszcza z grupy SSRI) oraz silnymi środkami nasennymi bez konsultacji z lekarzem prowadzącym.
Cykliczność kuracji i dlaczego organizm potrzebuje przerw
Układ nerwowy wykazuje naturalną tendencję do adaptacji do podawanych bodźców zewnętrznych. Aby utrzymać pełną skuteczność działania adaptogenów, nie należy przyjmować ich bez przerwy. Rekomenduje się stosowanie kuracji przez okres od 6 do 8 tygodni, po których należy zrobić minimum 2-3 tygodnie całkowitej przerwy, pozwalając receptorom na powrót do naturalnej czułości.
Wybierz preparat idealny dla Twojego rytmu dnia
Wybierając suplementy adaptogenne, zawsze zwracaj uwagę na wskaźnik standaryzacji ekstraktu (np. ekstrakt standaryzowany na 5% witanolidów w przypadku Ashwagandhy). Gwarantuje to, że kupujesz produkt o realnym działaniu terapeutycznym, a nie bezwartościowy pył roślinny. Zadbaj o swój komfort psychiczny i odporność na stres z najlepszymi markami na rynku.
Źródła:
- An Alternative Medicine Treatment for Anxiety and Stress: Ashwagandha – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3573577/
Rosenroot (Rhodiola rosea) evaluation report – European Medicines Agency (EMA) – https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/rhodiolae-roseae-radix
